Aktualności


Pamięci niepodległościowego ruchu robotniczego
5 października 2020

W niedzielę przed budynkiem Urzędu Skarbowego w Zawierciu odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy, poświęconej pokoleniom Zawiercian i mieszkańców powiatu zawierciańskiego, walczących o niepodległość Ojczyzny, związanych z ruchem robotniczym, wywodzących się z PPS, Legionów i Solidarności.

Tablica ta zawieszona została w miejsce wcześniejszej tablicy, która decyzją Wojewody Śląskiego, na podstawie stanowiska IPN - zgodnie z ustawą z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego (…) - musiała zostać usunięta.

By pamięć o niepodległościowym ruchu robotniczym nie zaginęła, Zarząd Powiatu Zawierciańskiego wystąpił do IPN o zgodę, na zawieszenie nowej tablicy, zgodnej z prawdą historyczną.

- Aby podkreślić rolę niepodległościowych działaczy socjalistycznych wspominamy tu dziś piękną postać Aleksandra Masłońskiego, ślusarza z Zawiercia, opisywanego w przedwojennych publikacjach jako „najstarszego socjalistę w Zagłębiu Dąbrowskim” - który postanowił walczyć o lepszy byt robotników. Karol Radek w swojej przedwojennej historii ruchu robotniczego pisze: „Jeżeliby szło o zaszczyt pierwszeństwa co do początków ruchu robotniczego w Zagłębiu Dąbrowskim, to należy on się dzielnicy Zawiercie. Ruch socjalistyczny wśród robotników rozpoczął się tu już w 1889 r. Ruch ten zapoczątkowali w fabryce T.A.Z. jej majstrowie a w pierwszym kółku był m.in. Aleksander Masłoński”.

Był na tyle skuteczny, że ścigany przez carską ochranę musiał uchodzić z Zawiercia. Po wyjeździe z Zawiercia znalazł się w Markach pod Warszawą gdzie zorganizował strajk, który opisał w pierwszym numerze „Robotnika” najbardziej znanego tajnego pisma, organu Polskiej Partii Socjalistycznej (jego długoletnim redaktorem był Józef Piłsudski). Potem znalazł się w Szwajcarii, Niemczech i USA – przypomniał prowadzący uroczystość Michał Oleś, inspektor w Starostwie Powiatowym w Zawierciu. - W Zawierciu zostali jego koledzy, którzy strajkowali, walczyli w Organizacji Bojowej PPS a potem, gdy w niedalekiej tzw. Kamienicy Udziałowej – „Złotym rogu” (róg ul Powstańców Śląskich i 3 Maja) powstało Biuro Werbunkowe Legionów Polskich wpisywali się do legionów i ruszyli do walki o Polskę.

Od początku wojny do kwietnia 1915 roku w szeregi Legionów wstąpiło: z Zawiercia - 180 ludzi, z Łaz 30 ludzi, z Kromołowa 15 z pozostałych mniejszych miejscowości po kilku ochotników (Raport Januszewskiego). Dziś na odsłanianej tablicy wymieniamy tych, którzy rzeczywiście walczyli o niepodległą i sprawiedliwą Polskę. Polskę, a nie państwo zależne od ZSRR. Dlatego na tej tablicy upamiętniamy ruch społeczny Solidarność w jego robotniczej i rolniczej odsłonie – następców i kontynuatorów działaczy niepodległościowych i robotniczych, którzy z wolną Polską w 1918 roku wywalczyli 8 -godzinny dzień pracy i pierwsze ustawodawstwa socjalne, które dało odrodzone Państwo Polskie. Ich następcami byli działacze Solidarności, którzy po prostu kontynuowali ich pracę w nowych warunkach PRL-u. Przejęli sztafetę historii i stanęli do walki o niepodległość odzyskaną w 1989 roku.

- Jest mi bardzo miło, że również legenda Solidarności – Andrzej Gwiazda – choć nie mógł być osobiście, przysłał nam list, który Państwu odczytam – powiedział Wicestarosta Paweł Sokół:

 

 „Zarząd Powiatu Zawierciańskiego

Proszę o przekazanie Obywatelom Powiatu Zawierciańskiego gratulacji za powierzenie władzy w swym powiecie w ręce ludzi, którzy wbrew panującej modzie, zdecydowali się bronić historycznej prawdy i tradycji.

Począwszy od „okrągłego stołu”, czyli dogadania się tzw. „elity” z okupantem, nader często słyszymy chór wrzeszczący, że robotnicy walczyli „o michę” i mieli wyłącznie „programy kiełbasiane”.

W 1905 roku 1,3 miliona robotników strajkowało z żądaniem niepodległości i 8-mio godzinnego dnia pracy, gdy ówczesne „elity” dogadywały się z zaborcami.

W 1918 roku, pierwszym dekretem władz niepodległej Rzeczpospolitej był dekret o 8-io godzinnym dniu pracy.

W międzyczasie Józef Piłsudski wydawał organ PPS, pismo „Robotnik”. Przed 80 r. wydawaliśmy pisma „Robotnik” i „Robotnik Wybrzeża”, by podkreślić kontynuację walki PPS i Marszałka o Niepodległość i Sprawiedliwość.

W 1980 roku zastosowaliśmy metodę strajku okupacyjnego stosowaną 100 lat temu również w Zawierciu, zwaną w międzynarodowym języku związków zawodowych „strajkiem polskim”.

Historia świadczy, że metody te były skuteczne w walce z komunizmem, jak były skuteczne w walce z carem.

Joanna i Andrzej Gwiazda”

 

W uroczystości uczestniczyły:

- delegacje związkowe NSZZ „Solidarność” oraz poczet sztandarowy reprezentujący NSZZ "Solidarność" Komisja Zakładowa OSPEL Wierbka, członkowie Rady Powiatowej NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Powiatu Zawierciańskiego oraz poczet sztandarowy Zarządu Gminnego NSZZ RI "Solidarność" Gminy Żarnowiec;

- delegacja Biura Poselskiego Poseł Ewy Malik;

- delegacja Instytutu Pamięci Narodowej;

- samorząd powiatu zawierciańskiego na czele z Barbarą Laskowską – Przewodniczącą Rady Powiatu Zawierciańskiego, Starostą Zawierciańskim Gabrielem Dorsem, Wicestarostą Pawłem Sokołem, Włodzimierzem Styczyńskim – Członkiem Zarządu Powiatu;

- miasto Zawiercie reprezentował Prezydent Łukasz Konarski.

 

Uroczystość uświetnił występ Orkiestry Dętej, działającej przy CMC Zawiercie.

 

Tablicę poświęcił ks. prał. Jan Niziołek, proboszcz Parafii pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu.

 

Po uroczystości uczestnicy mieli możliwość obejrzeć wystawę „Przemilczane historie na znaczkach Poczty Podziemnej” (przez kilka dni będzie jeszcze dostępna w MOK „Centrum” w Zawierciu), posłuchać koncertu Trio Retro, czy zobaczyć zabytkowe auta prezentowane przez „Zawierciańskie Klasyki Nocą”. Kiełbaski z grilla przygotowali dla mieszkańców strażacy z OSP Marciszów.

Wszystkim osobom uczestniczącym w wydarzeniu dziękujemy za udział.

Pliki do pobrania:
Pozostałe aktualności