18 - 07 - 2023

Uroczyste otwarcie Jurajskiego Szlaku Pamięci Żołnierzy Parasola w 79. rocznicę Akcji Specjalnej KOPPE

Pod patronatem Premiera RP Mateusza Morawieckiego odbywały się w niedzielę w naszym regionie dwie powiązane uroczystości współorganizowane przez Powiat Zawierciański:

Odsłonięcie Pomnika Bolesława Gwiazdy ps. „ORION” w Kozłowie oraz uroczystość otwarcia Jurajskiego Szlaku Pamięci Żołnierzy Parasola w Udorzu.

Podczas obu wydarzeń Premiera RP reprezentował Pełnomocnik Wojciech Labuda.

Swoją obecnością zaszczyciły nas legendy Solidarności: Andrzej Gwiazda wraz z małżonką.

Uroczystości w Udorzu rozpoczęła Msza Św. z udziałem oficjalnych delegacji, pocztów sztandarowych, harcerzy i mieszkańców.

Pod przewodnictwem Orkiestry Wojskowej z Bytomia i Kompanii Honorowej Wojska Polskiego - Garnizon Kraków wszyscy udali się pod Pomnik poświęcony pamięci Żołnierzy Batalionu Parasol do wąwozu, który 11 lipca 1944r. był miejscem potyczki żołnierzy „Parasola” z niemiecką żandarmerią tzw. MOT-ZUG-iem.

Obecni uczcili minutą ciszy pamięć pomordowanych, odczytany został Apel Pamięci, a delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze.

Żołnierze z Kompanii Honorowej Wojska Polskiego oddali na cześć pomordowanych salwę honorową.

O pomyśle wytyczenia Jurajskiego Szlaku Pamięci Żołnierzy Parasola - tematycznego szlaku pieszego - mówił jego pomysłodawca: Paweł Sokół, Wicestarosta Zawierciański.

- Jurajski Szlak Pamięci Żołnierzy "Parasola" stanowi upamiętnienie bohaterów z warszawskiego Batalionu "Parasol", którzy po nieudanym zamachu na gen. Wilhelma Koppego, wyższego dowódcę SS i policji w Generalnym Gubernatorstwie, odpowiedzialnego za zbrodnie na Narodzie Polskim - zginęli lub zostali aresztowani i następnie zabici podczas odskoku z Krakowa w Udorzu – w wąwozie, w którym właśnie się znajdujemy. Wydarzenia te miały miejsce 11 lipca 1944r.

Szlak upamiętnia bohaterską walkę młodych ludzi, a przebiega trasą odskoku od Udorza, gdzie miała miejsce potyczka z Niemcami, do stacji kolejowej w Kozłowie w powiecie miechowskim (woj. małopolskie) - skąd pozostali przy życiu młodzi żołnierze z Batalionu AK, ewakuowali się do Warszawy.

Składa się on ze szlaku głównego z Udorza do Kozłowa (22,3 km) oraz szlaku pobocznego: Szlaku Edukacyjnego tzw. Pętli Zety, która liczy ok. 8,3 km.

Idea wytyczenia i rozpropagowania historycznego szlaku tematycznego Jurajskiego Szlaku Pamięci Żołnierzy "Parasola" zrodziła się kilka lat temu. Mając na uwadze, jak pamięć tamtych dni bliska jest mieszkańcom Udorza i okolicznych miejscowości, analizując dokładnie trasę odskoku – o której dość szczegółowo pisał Piotr Stachiewicz w książce „Akcja Koppe” uznałem, że wytyczenia tego szlaku byłoby utrwaleniem w pamięci potomnych tych wydarzeń i sposobem na ich rozpowszechnienie – lekcją historii w terenie.

Jestem szczęśliwy, że dziś, dzięki wparciu Fundacji PGNiG – programu grantowego „Rozgrzewamy Polskie Serca” oraz dzięki wsparciu Kancelarii Premiera RP spotykamy się, otwierając „Jurajski Szlak Pamięci Żołnierzy Parasola” – turystyczno-historyczną drogę z Udorza do Kozłowa - podsumował Wicestarosta Paweł Sokół.

Szlak został wytyczony przez uprawniony zespół znakarski pod kierunkiem Władysława Szwacińskiego, wiceprezesa PTTK - Oddział Zawiercie.

Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: Pełnomocnik Premiera RP Wojciech Labuda, Poslowie na Sejm RP Waldemar Andzel i Robert Warwas, Łukasz Smółka – Wicemarszałek Województwa Małopolskiego, ppor. Ryszard Świeboda – reprezentujący Zarząd Okręgu Śląskiego Światowego Związku Żołnierzy AK, Wicestarosta Zawierciański Paweł Sokół, Wójt Gminy Kozłów Jan Zbigniew Basa, Wójt Gminy Żarnowiec Grzegorz Scelina.

W uroczystości uczestniczyła Maria Witek - autorka upamiętnień w Udorzu i Kozłowie.

Wiele emocji towarzyszyło obecnym podczas oglądania Rekonstrukcji Historycznej Wydarzeń z dnia 11 lipca 1944r. w wykonaniu grup rekonstrukcyjnych:

SRH 1. Pułku Strzelców Podhalańskich AK, GRH Die Walküre, SRH Wrzesień '39 i Światowego Związku Żołnierzy AK Koło Olkusz.

W rekonstrukcji wzięły udział zabytkowe samochody z Muzeum Pojazdów Militarnych w Częstochowie oraz Apogeum Film.

Rekonstrukcja wydarzeń zrealizowana została przez Światowy Związek Żołnierzy AK – Koło Olkusz dzięki wsparciu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach zadania pn.: „Wierni przysiędze AK – pamięci Bolesława Gwiazdy i członków Batalionu AK „Parasol”, którzy zginęli podczas odskoku pod Udorzem”.

Dziękujemy wszystkim obecnym za przybycie, a miłośników turystyki pieszej – zapraszamy na Szlak!

Wśród delegacji które oddały hołd „Parasolakom” byli m.in.:

- w imieniu Premiera RP - Pełnomocnik Wojciech Labuda;

- Posłowie na Sejm RP: Waldemar Andzel i Robert Warwas;

- Wicestarosta Miechowski: Paweł Osikowski i Przewodniczący Rady Powiatu Krzysztof Świerczek;

- Zastępca Prezydenta Zawiercia: Małgorzata Benc;

- Wójt Kozłowa - Jan Zbigniew Basa;

- Wójt Gminy Żarnowiec - Grzegorz Scelina;

- w imieniu Rady Gminy Żarnowiec - Przewodniczący Eugeniusz Kapuśniak;

- Sołtys Udorza - Marcin Pająk

- Delegacja Szkoły Podstawowej im. Haliny Grabowskiej ZETY w Chlinie;

- Światowy Związek Żołnierzy AK - ppor. Ryszard Świeboda i Konrad Kulig, prezes Koła AK w Olkuszu;