Pamięci pomordowanych w Katyniu, Charkowie oraz Kalininie

Barbara Kozioł – Członek Zarządu Powiatu Zawierciańskiego oraz Tomasz Dzierżanowski – Sekretarz Powiatu uczestniczyli w zawierciańskich obchodach Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, odbywających się na Placu im. Teodora Stosika w Zawierciu w 82. rocznicę zbrodni.

Symboliczne wiązanki kwiatów pod obeliskiem katyńskim z Zawierciańską Listą Katyńską złożyli: Poseł na Sejm RP Danuta Nowicka, delegacje reprezentujące Samorząd Powiatu Zawierciańskiego, Samorząd Miasta Zawiercie, członkowie Rodzin Katyńskich, delegacje organizacji społecznych, politycznych i kombatanckich, nauczyciele oraz młodzież.

W uroczystościach wzięła udział m.in. Pani Zofia Sokołowska - jedna z córek podpułkownika Rudolfa Geyera, dowódcy Batalionu Obrony Narodowej „Zawiercie”, odznaczonego orderem Virtuti Militari. W 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Charkowie.

Modlitwę w intencji ofiar odprawił ks. prał. Jan Niziołek, proboszcz Bazyliki Św. Apostołów Piotra i Pawła.

Oprawę artystyczną zapewnili uczniowie Szkoły Podstawowej nr 1 im T. Kościuszki w Zawierciu.

Asp. szt. Tomasz Dyńka odczytał zawierciański apel poległych, oddając hołd oficerom wojska i policji, związanym z Zawierciem. Ich pamięć następnie uczczono minutą ciszy.

13 kwietnia 1943 r. o zbrodni dokonanej przez Sowietów usłyszał cały świat. Tego dnia Niemcy ogłosili informację o odkryciu w lesie pod Katyniem grobów polskich oficerów. Trzy lata wcześniej, wiosną 1940 r., na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego zamordowano blisko 22 tys. jeńców wojennych zatrzymanych po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski we wrześniu 1939 r. Byli wśród nich żołnierze Wojska Polskiego, profesorowie, lekarze, prawnicy, inżynierowie. W 2007 r. Sejm RP ustanowił 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Jeńcy ginęli od strzału w tył głowy. Ofiary zostały pogrzebane w zbiorowych, bezimiennych mogiłach w Katyniu, Charkowie oraz Miednoje. Egzekucje trwały od kwietnia do maja 1940r.

Około 15 tys. ofiar stanowili więźniowie przetrzymywani wcześniej w obozach specjalnych NKWD w Starobielsku, Ostaszkowie i Kozielsku. Byli to głównie oficerowie wojska i policjanci. Pozostałe 7 tysięcy, w większości cywilów, osadzono w więzieniach zachodnich obwodów republik Ukraińskiej i Białoruskiej, czyli terenach Wschodniej Polski, włączonych w 1939 r. do Związku Radzieckiego. Dotychczas nie znamy miejsc ich pochówku.

Prawda o Zbrodni Katyńskiej była ukrywana przez ponad pół wieku. Dopiero 13 kwietnia 1990 r. władze ZSRR przyznały, że zbrodnię popełniło NKWD. Jako winni zostali wówczas wskazani komisarz NKWD Ławrientij Beria i jego zastępca Wsiewołod Mierkułow.

Zawierciańska Lista Katyńska obejmuje:

1. Listę jeńców obozu w Kozielsku - oficerów WP zamordowanych w Lesie Katyńskim w kwietniu i maju 1940 r., spoczywających na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu na której znajduje się  26 nazwisk związanych z miastem i powiatem zawierciańskim.

2. Listę jeńców obozu w Ostaszkowie – oficerów Policji i Straży Więziennej zamordowani przez NKWD wiosną 1940 r. w Kalininie, spoczywających na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje na której znajduje się  85 nazwisk związanych z miastem i powiatem zawierciańskim.

3. Lista Jeńców obozu w Starobielsku zamordowanych w siedzibie charkowskiego zarządu NKWD w kwietniu i maju 1940 r. spoczywających na cmentarzu wojennym w Charkowie na której znajduje się 11 nazwisk związanych z miastem i powiatem zawierciańskim.

Na liście są obecnie 122 nazwiska. Lista powstała dzięki publikacjom Rady Ochrony Walk i Męczeństwa staraniu Rodzin Katyńskich oraz regionalistów (należy tu pamiętać o Zdzisławie Kluźniaku autorze pierwszej listy, śp. Marcinie Kani z IPN Katowickiego i zawierciańskich policjantach z IPA którzy zebrali informacje o zawierciańskich policjantach i Michale Olesiu kontynuującym ich dzieło).

Dwa nazwiska są związane z tzw. Ukraińską listą katyńską. Poniżej załączamy listę Katyńską.